فیبریلاسیون دهلیزی؛ علل + علائم و درمان

خون تمیز مورد نیاز بافت‌ها و اندام‌های بدن ما توسط قلب پمپاژ می‌شود. با هر ضربان قلب، دو حفره بالایی و دو حفره پایینی قلب منقبض می‌شوند. منظم بودن این انقباضات عملکرد صحیح پمپاژ خون به بافت‌ها و اندام‌ها را تضمین می‌کند. با این حال، در برخی از مشکلات آریتمی، مانند فیبریلاسیون دهلیزی، قلب ممکن است نتواند خون را به طور مؤثر به سایر قسمت‌های بدن پمپاژ کند.

در فیبریلاسیون دهلیزی که بسته به شرایط و درمان بیمار می‌تواند موقت یا دائمی باشد، اکثر بیماران می‌توانند با درمان مناسب به زندگی عادی خود ادامه دهند. اما در برخی موارد، این وضعیت می‌تواند باعث بیماری‌های جدی مانند سکته مغزی و نارسایی قلبی شود که نیاز به درمان مداوم دارد.

با توجه به اهمیت این بیماری، در این بخش تلاش کرده‌ایم تا اطلاعات مفیدی در مورد فیبریلاسون دهلیزی در اختیار شما قرار دهیم. با ما همراه باشید.

فیبریلاسیون دهلیزی چیست؟

فیبریلاسیون دهلیزی یک نوع بیماری قلبی است که باعث ریتم نامنظم و اغلب تند قلب می‌شود. قلب سیستم الکتریکی مخصوص به خود را دارد که عملکرد سالم را تضمین می‌کند. در یک قلب سالم، به لطف سیگنال‌های الکتریکی منظم، ضربان قلب بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است. بنابراین می‌توان گفت که قلب با یک ریتم ثابت می‌تپد. به این ریتم منظم، ریتم سینوسی می‌گویند. در فیبریلاسیون دهلیزی، این سیگنال‌های الکتریکی سریعتر و نامنظم‌تر از حالت عادی هستند. این وضعیت باعث می‌شود دو حفره بالایی قلب (دهلیزها) به ارتعاش درآیند. این ارتعاش عاملی است که عملکرد و کارایی قلب را کاهش می‌دهد. در مراحل بعدی بیماری، مشکلات سلامتی جدی مانند فلج نیز ممکن است رخ دهد.

علائم فیبریلاسیون دهلیزی

در حالی که افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند اما به طور کلی علائم فیبریلاسیون دهلیزی عبارت‌اند از:

• احساس خستگی مفرط
• سرگیجه
• ضربان قلب سریع و نامنظم
• تپش قلب در قفسه سینه
• سرگیجه
• تنگی نفس
• اضطراب
• ضعف
• غش کردن
• گیجی
• تعریق
• درد یا فشار قفسه سینه
• فشار بیش از حد در حین ورزش/فعالیت بدنی

علت فیبریلاسیون دهلیزی

در برخی موارد این احتمال وجود دارد که به طور کامل مشخص نشود که چرا فیبریلاسیون دهلیزی رخ می‌دهد. اما می‌توان اشاره کرد که برخی از عوامل خطری وجود دارد که خطر ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی را افزایش می‌دهد. در حالی که برخی از این عوامل خطر قابل پیشگیری هستند، برخی عوامل ژنتیکی هستند و قابل پیشگیری نیستند.  این عوامل عبارت‌اند از:

• سن بالا (به ویژه افراد بالای ۶۵ سال)
• فشار خون
• نارسایی احتقانی قلب
• بیماری عروق کرونر
• بیماری دریچه قلب
• کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک که در آن عضله قلب ضخیم می‌شود
• بیماری قلبی مادرزادی
• پنومونی و غیره عفونت‌های ریه
• پرکاری تیروئید
• مصرف بیش از حد الکل
• دیابت
• آسم
• سرطان ریه
• انتقال ژنتیکی
• آمبولی ریه
• کاردیومیوپاتی
• آپنه خواب
• چاقی

تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی

در مواردی که یک یا چند مورد از علائم فوق مشاهده می‌شود، بهترین گزینه مراجعه به پزشک متخصص خواهد بود. پزشکان ابتدا با گوش دادن به سابقه پزشکی بیمار و پرسیدن چند سؤال، معاینه اولیه را تکمیل می‌کنند. در صورت لزوم، می‌توان از آزمایش‌ها و روش‌های مختلف تصویربرداری برای تشخیص قطعی استفاده کرد:

• آزمایش خون: به لطف آزمایش خون، می‌توان عوامل اصلی ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی را تشخیص داد. شرایطی مانند پرکاری تیروئید، دیابت، کم خونی و عفونت با آزمایش خون بررسی می‌شود.
• نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام: کنترل سیگنال‌های الکتریکی در قلب را فراهم می‌کند. به لطف الکتروکاردیوگرام می‌توان عملکرد ریتم قلب را بررسی کرد.
• دستگاه هولتر: دستگاهی قابل حمل است که می‌تواند فعالیت الکتریکی قلب را برای مدت طولانی (۲۴ ساعت) ثبت کند. این روشی است که برای بررسی فعالیت طولانی مدت قلب در مواردی که نتایج ECG تصویر واضحی را نشان نمی‌دهد استفاده می‌شود.
• اشعه ایکس قفسه سینه: در مواردی که تصور می‌شود عامل خطر ناشی از هر بیماری ریوی باشد، استفاده می‌شود.
• اکو قلب: به لطف دستگاه اکوکاردیوگرام تصاویر متحرک قلب با امواج صوتی اولتراسونیک ایجاد می‌شود. بدین ترتیب فعالیت ساختار‌های مختلف در قلب قابل بررسی است.
• تست ورزش: در طی  تست ورزش که بر روی تردمیل انجام می‌شود، واکنش‌های قلب به استرس خارجی اندازه‌گیری می‌شود.

درمان فیبریلاسیون دهلیزی

در برخی موارد، ممکن است برای فیبریلاسیون دهلیزی نیازی به درمان نباشد. شدت علائم، که از فردی به فرد دیگر متفاوت است، ممکن است در طول زمان افزایش یابد یا علائمی مشاهده نشود. هدف از روش‌های درمانی کاربردی؛ تنظیم ریتم قلب، کنترل علائم و جلوگیری از عوارض احتمالی است. در درمان فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است استفاده از دارو‌های مختلف، برخی اقدامات پزشکی و برخی تغییرات در سبک زندگی فرد توصیه شود.

بسته به علائمی که در بیمار ایجاد می‌شود، می‌توان از دارو‌های مختلفی استفاده کرد. برخی از این گروه‌های دارویی شامل رقیق‌کننده‌های خونی هستند که برای کاهش خطر تشکیل لخته و سکته، دارو‌های تنظیم‌کننده ضربان قلب و دارو‌هایی که ریتم طبیعی قلب را باز می‌گردانند، استفاده می‌شوند. در مواردی که به درمان دارویی پاسخی داده نمی‌شود یا علائم بسیار شدید و پایدار می‌شوند، ممکن است از جراحی استفاده شود. علاوه بر همه این‌ها، روش‌های جراحی مورد استفاده در درمان فیبریلاسیون دهلیزی به شرح زیر است:

• الکتروکاردیوورژن: در برخی موارد، دارو‌ها نمی‌توانند ریتم سینوسی را بازیابی کنند یا ممکن است به دلیل مصرف دارو عوارض جانبی ایجاد شود. در این حالت ممکن است نیاز به مداخله جراحی به نام الکتروکاردیوورژن باشد. در این روش بدون درد، امواج ضربه‌ای به قلب فرستاده می‌شود تا ریتم قلب را تنظیم کند و ریتم سینوسی را بازیابی کند.
• پیس می‌کر: در مواردی که اختلال ریتم قلب به دارو‌ها پاسخ نمی‌دهد، می‌توان از ضربان ساز استفاده کرد. ضربان ساز یک دستگاه الکترونیکی است که با جراحی در قفسه سینه قرار می‌گیرد. این دستگاه اجازه می‌دهد تا ضربان قلب مطابق با ریتم سینوسی تنظیم شود.
• ابلیشن کاتتر: در این روش هدف از بین بردن بافت‌های ایجاد‌کننده آریتمی است. یک کاتتر باریک از طریق یک رگ خونی به قلب منتقل می‌شود و بافتی که باعث بی‌نظمی می‌شود با ارسال امواج رادیویی خنثی می‌شود.
• روش لابیرنت: در این روش نیاز به جراحی قلب باز است. چندین نوع مختلف از روش ماز وجود دارد. با ایجاد برش‌هایی در محفظه که باعث فیبریلاسیون دهلیزی می‌شود، از تکانه‌های الکتریکی غیر طبیعی از ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی در اتاق‌ها جلوگیری می‌شود.