مجرای شریانی باز (PDA) کودکان | علت و درمان قطعی

نوزادان با یک رگ خونی (مجرای شریانی) به دنیا می‌آیند که قرار است به زودی پس از تولد بسته شود. گاهی اوقات این‌طور نیست، بنابراین خون آنطور که باید در قلب کودک شما جریان ندارد. این مشکل، مجرای شریانی باز (PDA) کودکان نامیده می‌شود و می‌تواند بر نحوه تنفس، غذاخوردن و رشد آنها تأثیر بگذارد. اگر فکر می‌کنید فرزندتان این بیماری را دارد، احتمالاً سؤالات زیادی دارید.  در این بخش سعی کرده‌ایم تا به این سوالات پاسخ دهیم. با ما همراه باشید.

مجرای شریانی باز شده (PDA) چیست؟

مجرای شریانی باز شده (PDA) یک بیماری قلبی در نوزادان است. در طول رشد جنین (قبل از تولد نوزاد)، خون بسیار کمی به ریه‌های نوزاد جریان می‌یابد. در عوض، بیشتر خون از ریه‌های نوزاد دور می‌زند. یکی از راه‌های این اتفاق این است که خون از شریان اصلی قلب (آئورت) به شریان ریوی اولیه (شریان‌های ریوی) از طریق یک رگ خونی ویژه جنین (مجرای شریانی) جریان یابد. این رگ خونی معمولاً در چند روز اول زندگی کودک، زمانی که خون به سمت ریه‌های نوزاد جریان می‌یابد، بسته می‌شود. بیماری مجرای شریانی باز شده زمانی اتفاق می‌افتد که رگ خونی پس از تولد آنطور که باید بسته نشود.

در نوزادان مبتلا به مجرای شریانی باز چه اتفاقی می‌افتد؟

همانطور که توضیح دادیم، هنگامی که نوزاد PDA دارد، مجرای شریانی به‌درستی بسته نمی‌شود. یک دهانه کوچک باقی‌مانده است. این منفذ به خون اضافی از آئورت اجازه می‌دهد تا وارد شریان‌های ریوی نوزاد شود. بسته به اندازه این رگ خونی، قلب و ریه‌های کودک شما ممکن است برای پمپاژ خون بیشتر کار کنند.

مجرای شریانی باز (PDA) کودکان چقدر رایج است؟

مجرای شریانی باز، شایع‌ترین بیماری قلبی در نوزادان است. پزشکان این بیماری را بیشتر در نوزادان نارس تشخیص می‌دهند. این خطر هر چه زودتر به دنیا بیاید افزایش می‌یابد. PDA در حدود زیر اتفاق می‌افتد:

• 10 درصد از نوزادانی که بین هفته‌های 30 تا 37 بارداری متولد می‌شوند.
• 80 درصد از نوزادانی که بین هفته‌های 25 تا 28 بارداری متولد می‌شوند.
• 90 درصد از نوزادانی که زودتر از هفته 24 بارداری متولد می‌شوند.

 PDA  چه تاثیری بر کودک من می‌گذارد؟

یک PDA متوسط یا بزرگ می‌تواند باعث شود که نوزادان سریع‌تر و سخت‌تر از حد طبیعی نفس بکشند، زیرا بدن آنها سعی می‌کند خون اضافی در شریان‌های ریوی خود را حفظ کند. اگر PDA برای مدت طولانی درمان نشود، می‌تواند منجر به ایجاد فشار خون ریوی (فشار خون بالا در ریه‌ها) و آسیب عروق خونی شود.

علل مجرای شریانی باز (PDA) کودکان

محققان به‌طورقطع نمی‌دانند که چرا این وضعیت رخ می‌دهد. علل مجرای شریانی باز ممکن است شامل اختلالات ژنتیکی یا سابقه خانوادگی این بیماری باشد. سایر علل PDA ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سرخچه در دوران بارداری: نوزادان متولد شده از مادرانی که در دوران بارداری سرخجه (سرخک آلمانی) داشتند ممکن است در معرض خطر ابتلا به PDA باشند.
• سندرم دیسترس تنفسی نوزادان: نوزادانی که ریه‌هایشان قبل از تولد ماده روان‌کننده (سورفکتانت) کافی دریافت نکرده‌اند، ممکن است به سندرم دیسترس تنفسی نوزادان مبتلا شوند که یک مشکل تنفسی است. این نوزادان همچنین ممکن است یک PDA ایجاد کنند.

علائم مجرای شریانی باز (PDA) کودکان

علائم PDA بر اساس انواع مجرای شریانی باز شده متفاوت است. PDAهای کوچک ممکن است هیچ علامت دیگری به جز سوفل قلبی ایجاد نکنند . PDAهای بزرگ‌تر ممکن است باعث  علائم زیر شوند:

• تنفس سریع و پی‌درپی
• تنگی نفس (تنگی نفس)
• عرق‌کردن در هنگام تغذیه
• خستگی یا خستگی
• مشکلات تغذیه و خوردن
• افزایش وزن یا رشد ضعیف
• نبض سریع یا ضربان قلب

تشخیص و آزمایشات

اگر متوجه علائم مجرای شریانی باز (PDA) در کودک خود شدید، به پزشک خود اطلاع دهید. پزشک متخصص قلب ممکن است صدای سوفل قلبی مجرای شریانی باز شده را در طول ویزیت مراقبت از نوزاد یا معاینه فیزیکی بشنود. علاوه بر آن، متخصص قلب کودکان ممکن است آزمایش‌های خاصی را تجویز کند، از جمله:

• اشعه ایکس قفسه سینه
• اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب)
• الکتروکاردیوگرام (EKG)

پزشکان گاهی اوقات PDA را در بزرگسالان تشخیص می‌دهند. اگر در کودکی یک PDA کوچک داشتید، ممکن است تحت درمان قرار نگرفته باشید. علائم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• سوفل قلب
• تپش قلب
• فشار خون ریوی

درمان مجرای شریانی باز (PDA) کودکان

PDAهای کوچک اغلب به‌خودی‌خود بسته می‌شوند، بنابراین برخی از بیماران ممکن است به هیچ درمانی نیاز نداشته باشند. اگر فرزند شما یک PDA بزرگ‌تر دارد، پزشک ممکن است توصیه کند که PDA بسته شود.

در نوزادان نارس که این وضعیت ممکن است خطرناک باشد، پزشکان ممکن است داروهایی برای بستن PDA تجویز کنند. اگر PDA به طور قابل توجهی در پاسخ به دارو بسته یا باریک نشود، ممکن است یک روش مداخله‌ای یا جراحی برای بستن PDA ضروری باشد.

جراحی مجرای شریانی باز (PDA) کودکان

پزشکان ممکن است PDA را با روش‌های جراحی درمان کنند، از جمله:

• کاتتریزاسیون قلبی: در طول کاتتریزاسیون قلبی، متخصصان یک لوله نازک و قابل‌انعطاف (کاتتر) را در کشاله ران قرار می‌دهند و آن را از طریق یک رگ خونی به سمت قلب می‌برند. آنها یک پلاگ یا سیم‌پیچ را از طریق کاتتر وارد قلب می کنند تا PDA را ببندند و جریان خون مجرای شریانی باز شده را متوقف کنند. 
• جراحی مجرای شریانی باز شده: جراحان یک برش در کنار قفسه سینه ایجاد می کنند. آنها PDA را با بخیه (بخیه) یا گیره فلزی می‌بندند.

پس از کاتتریزاسیون یا جراحی، اگر نقص قلبی دیگری وجود نداشته باشد، جریان خون بلافاصله به حالت عادی باز می‌گردد.

آیا PDA عوارض دیگری دارد؟

با بستن PDA جریان خون به حالت عادی باز می‌گردد. پس از بسته‌شدن از طریق کاتتریزاسیون قلبی، کودک شما به مدت شش ماه آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کند تا از عفونت قلبی (اندوکاردیت) جلوگیری کند. ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما در مورد مراقبت‌های بعدی لازم با شما صحبت خواهد کرد.

بزرگسالانی که روش‌های بسته‌شدن PDA را دارند نیز به مدت شش ماه آنتی‌بیوتیک مصرف می کنند و باید برای مراقبت‌های بعدی به متخصص قلب مراجعه کنند.

چگونه می‌توانم از ایجاد مجرای شریانی باز در کودکم جلوگیری کنم؟

هیچ کاری نمی‌توانید برای جلوگیری از PDA انجام دهید. اگر در دوران بارداری سرخجه داشته باشید، کودک شما ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به PDA باشد. اگر در دوران بارداری در معرض سرخجه قرار گرفتید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.

همچنین بخوانید: نقص مادرزادی قلبی ( CHD) چیست؟